Column: Rijp en Rijk

“Wie praat zaait. Wie luistert oogst”. (Pythagoras 580 -504 v.Chr.)

Er is een tijd van zaaien en een tijd van oogsten. Na ruim zeven jaar ondernemen met Een Heldere Zaak heb ik het nuttige en het aangename verbonden door een toer langs vele opdrachtgevers en cliënten te maken om feedback te vragen, zodat ik in het vervolg nóg beter beslagen ten ijs forward kom. Inmiddels ben ik 48 gesprekken rijker en zeer opgetogen over de rijpe en rijke oogst. Uit de gesprekken met voormalige opdrachtgevers en deelnemers van organisatie- en teamontwikkelingstrajecten is de toegenomen eerlijkheid en het hogere collectieve bewustzijn één van de krachtige rode draden die mijn systemische werk met mensen en organisaties voortbrengt.

Leiders en professionals
“Ik ben veel eerlijker naar mezelf geworden, vertrouw veel meer op mijn eigen intuïtie en sta nu stevig voor mezelf en mijn standpunt, kan veel beter grenzen stellen. Daardoor kreeg ik veel meer (zelf)respect, (zelf)vertrouwen en grip op mijn werk”.

Teams en Organisaties
“We zijn ons bewuster geworden van hoezeer het verleden impact heeft gehad op wat er nu speelt, maar ook ieder van ons eigen aandeel aan de ontstane situatie. Slachtoffergedrag is sterk afgenomen. Wie nog in het drama blijft hangen, heeft het inmiddels moeilijk, omdat het niet langer past bij hoe we hier samen werken. We hebben onze plek ingenomen. Ons team heeft nu veel meer invloed en zelf de regie. Onze bijdrage wordt nu gezien en openlijk gewaardeerd door collega’s en klanten”.

Het echte léven start met eerlijk zijn naar jezelf en naar het geheel. Rauwe eerlijkheid. Genadeloze eerlijkheid. Liefdevolle eerlijkheid. Dappere eerlijkheid. Bezíelde eerlijkheid. Zonder eerlijkheid is ieder mens, ieder systeem (relatie, gezin, team, organisatie, samenlevingen) overgeleverd aan óverlevingsmechanismen… De eerlijkheid om met nieuwe, andere ogen naar jezelf en andere spelers in je krachtenveld te kijken geeft -zo blijkt- meer wijsheid, een ruimer bewustzijn, meer rust en zelfvertrouwen (dat je intuïtie inderdáád klopt). Het maakt minder afhankelijk en dus autonomer in privé- en zakelijke relaties.

“Honesty is the first chapter in the book of wisdom” (Thomas Jefferson, 1743-1826)

Een tweede rode draad die naar voren kwam uit de interviews was dat mensen en het team waarin ze werken gaat functioneren op een hoger bewustzijnsniveau. Bij de start van teambegeleidingstrajecten, bleek dat men veelal ‘vast’ zat in ontwikkelfasen die het samen adequaat en energiek uitvoeren van een gezamenlijke taak (performing-fase) in de weg staat. Zoals rouw over gebeurtenissen uit het verleden (mourning-fase) óf omdat het team nooit écht welkom is geheten na een fusie of reorganisatie (forming-fase) óf omdat ze continu -openlijk of ondergronds- conflicten uitvechtten (storming-fase) óf maar niet tot degelijke werkafspraken kwamen (norming-fase).

“Geluk ligt in het bewustzijn ervan”. (George Sand, 1804-1876)

Mijn systemische teambegeleiding nam de emotionele blokkades weg en verruimde het bewustzijn, nadat zichtbaar werd wat ‘dwars’ zat, zoals:
– alsnog het rouwproces over verloren zaken, taken en collega’s aan te gaan
– door alsnog het bestaansrecht van het team te erkennen,
– onderling begrip te creëren voor elkaars ‘hoe’ en deze te verbinden met een gezamenlijke ‘why’,
– zodat waarden en normen en heldere werkafspraken als vanzelf uit al het voorgaande voortvloeien.

Het systemisch werk realiseerde meer onderlinge dialoog over elkaars plek en taak, maakte dat men elkaar gemakkelijker ging aanspreken op gemaakte afspraken. Het creëerde teams die gingen functioneren zoals dat in de performing-fase van emotioneel gezonde organisaties gebeurt: taak- en emotioneel volwassen (Uit: teamfasenmodel van Tuckman).

Uit het onderzoek naar het effect van mijn werk blijkt dat wanneer een heel team eerlijker én bewuster wordt én taakvolwassen gaat presteren, dat een éxponentieel effect heeft, zowel op de positie van het team als voor de rest van de organisatie.

Zo werd de X-factor van een HBO-docententeam niet alleen intern sterker, maar ook werd het curriculum dat zij samen ontwikkelden voor studenten zó aantrekkelijk dat het aantal inschrijvingen in één jaar met 60% steeg.

In een ziekenhuis werken medisch specialisten en verpleegkundigen nu wél samen aan dezelfde patiënten. Doordat de eigenwaarde van verpleegkundigen versterkt is én de medisch specialisten zich nu meer bewust zijn van de impact van hun houding en gedrag, realiseert men zich dat ze niet langer om elkaar heen kunnen én willen. Daardoor genezen wonden sneller en daalt het aantal ligdagen per patiënt.

Deze bewustzijnsverruiming betekent ook dat mensen die níet mee kunnen of willen in het beter functioneren ‘door de mand vallen’. Mooie bijvangst van het systemisch werken met teams blijkt dat (moedwillige) onkunde en onwil met toxisch en manipulatief gedrag verdwijnt. Ófwel doordat men zelf eieren voor z’n geld kiest en het eigen gedrag aanpast, ófwel door uit zich vertrekken, ófwel doordat de leider voldoende kracht vindt om een ontslagprocedure aan te gaan. Het kaf en het koren worden gescheiden. Begrenzen van onkunde en onwil maken zo dat het gehele team of organisatie een upgrade krijgt, doordat men samen ‘in goede aarde’ verder kan bouwen aan een vitale en veerkrachtige organisatie met een emotioneel gezonde cultuur.

“Cultuur betekent oorspronkelijk ‘een stuk zaairijp gemaakte grond’ (Levi Weemoedt).

In de loop van 2019 verschijnt er een boek van mijn hand met een bloemlezing van de effecten van mijn werk, inclusief de inspirerende anekdotes uit mijn praktijk. Uiteraard geanonimiseerd.

Mocht je dágelijks op de hoogte willen blijven van mijn systemische inzichten op organisatieontwikkeling en politieke en maatschappelijke ontwikkelingen, dan kun je me volgen via Twitter @eenhelderezaak.

Recent heb ik mijn website www.eenhelderezaak.nl weer een upgrade gegeven met nieuwe foto’s, nieuwe doorklik-buttons op de Welkom-pagina, vernieuwde teksten en een heel nieuwe pagina over hoe ik werk met leiders, professionals, teams en organisaties onder het tabblad Ont-Wikkelen.