Hart voor het Hart ván de Zaak

“Bitter in de mond, maakt het hart gezond”

Organisaties met een klein hartje, een gebroken hart, het hart in de schoenen gezonken of organisaties die hun hart vasthouden over koers en context, hebben baat bij de soms bittere helderheid en eerlijkheid van Een Heldere Zaak. De ervaring leert dat mensen en organisaties die het hart van de zaak ‘kwijt’ zijn, angstig, arrogant, depressief, laf, omslachtig, omzichtig, geheimzinnig, woedend en erg verdrietig kunnen zijn.

Kloppend hart
Wanneer het hart van de zaak wél klopt, merk je dat aan de levenskracht die de organisatie uitstraalt. Dan klopt het hart vóór de zaak. Je merkt het aan de zin die men heeft in en geeft aan het werk dat ze doen. Wezenlijk bijdragen. Samen voor het hogere doel. Die dynamiek is zó aantrekkelijk dat ‘t het hart van anderen zodanig roert dat de fanbase groter wordt. De stijgende X-factor maakt dat zich meer en/of de juíste, passende klanten zich aandienen. De organisatie wordt voortdurend bevestigd in wie ze in essentie is en aan wat ze betekent en bijdraagt haar klanten en ‘aan de wereld’.

Het hart op de juiste plaats
Als begeleider van organisaties met ‘veelkoppige monsters en ondermijnende tegenkrachten’ met aanverwante emotionele problemen, kan ik mijn helderheid dus goed kwijt. Passief en actief ondermijnen van de levenskracht van de organisatie, is omkéérbaar. Half- en dubbelhartigheid zijn transformeerbaar naar heelheid en eenheidsbewustzijn. Het kan met systemisch intelligent leiderschap: inzicht in samenhangen en psychologische processen, overzicht over het geheel en de context waarin de organisatie verkeert en met de moed om los te laten, door te pakken, afscheid te nemen, het nieuwe te verwelkomen. Afstand en nabijheid. Sturen en laten gaan. Op het juiste moment, met het hart op de juiste plaats. Inderdaad, je moet als bestuurder van goeden huize komen en te goeder trouw zijn.

Hartverlammers en hun hartversterkers

  1. Vrijblijvendheid geeft ruimte voor ‘vrij verblijf’ zonder hart voor déze zaak en dus volop ruimte voor de eígen belangen en verstrikkingen.
    Organisaties waar vrijblijvendheid de onderlinge relaties kenmerkt, maakt dat er een moerassig warm en riekend moeras van familiaire ‘gezelligheid’ ontstaat, die de professionaliteit verlamt. Primaire en secundaire processen lopen vast in goede bedoelingen. Remedie: Eén hoger doel. Heldere grenzen voor iedere deelnemer. Je doet mee met het gezamenlijke hogere belang dat de organisatie haar bestaansrecht geeft, óf je gaat elders je eigen belang nastreven. Afscheid nemen van mensen, processen, procedures die niet willen of kunnen bijdragen. En ruimhartig aan nemen van degenen met het hart op de juiste plaats. Systemisch Intelligent leiderschap.
  2. Dubbelhartigheid met dubbele doelen maakt hoog- en laaghartig. Het dienen van ‘de arts/medisch specialist’, de minister of SG, het college van B&W, de bestuurder of de eigenaar boven of naast het dienen van het hogere doel is een vorm van dubbelhartigheid. Het hogere doel zoals kwaliteit van cliënten- en patiëntenzorg, cohesie en rechtvaardigheid in de samenleving, duurzame voedselvoorziening, natuur- en cultuurontwikkeling etc. behoort in the centre of attention te staan. Zo niet, dan gaat elke speler in meer of mindere mate toxisch gedrag vertonen. Politieke spelletjes en sociaal wenselijk gedrag. Men gaat het werk en eigen positie naar hun hand zetten: manipulatie. Remedie: Eén hoger doel. Van egogedreven systemen naar ecosysteem, waarbij principes als gelijkwaardigheid, respect, eerlijkheid, betrouwbaarheid, authenticiteit worden gehanteerd en op hun waarde geschat. Ieder draagt bij vanaf de eigen plek met de eigen taak. Het waartoe en waarvoor van de organisatie staat derhalve op één in de (pik)ordening. Alles en iedereen gaat voortdurend door de ‘celery test’ (Simon Sinek). De leiders dienen de organisatie door volgens deze leidende principes te handelen of juist de teugels te laten vieren. Systemisch intelligent leiderschap.
  3. Halfhartigheid met zowel een hoger als een gedurfd doel verwart en verlamt de Zaak. Een gedurfd doel is een illusie, een onneembare vesting in een verwaarloosde organisatie. Het is een groots geformuleerd WHAT in plaats de WHY (hoger doel). Zonder realiteitszin over de toestand in de organisatie, verlamt men door teleurstellingen over een niet haalbaar doel. Falen maakt angstig. Geeft geen duurzame bedding voor handelen met zelfvertrouwen en veerkracht. Remedie: Eén hoger doel. Het nastreven van het hogere doel (WHY) vereist een sterk, groot en ruim hart en een hoge mate van heel-hartigheid. Een heel of geheeld hart durft alles te doen en laten wat essentieel is voor het grotere geheel. Besluitvaardigheid met handelingsbekwaamheid. Denken, voelen en weten wat juist en noodzakelijk is. Hoofd, hart, ziel en handelen op één lijn. Systemisch intelligent leiderschap.
  4. Een gebroken hart door onverwerkte rouw over verlies van doelen en werkwijzen uit het verleden in de weg staat van hetgeen nu opportuun is. Het staat werk-, levensvreugde en daadkracht in het heden in de weg. Een gebroken hart kan ontstaan na een fusie, reorganisatie of onrechtmatig handelen, waarna de consequenties ervan voor het personeel zijn verwaarloosd. Het maakt moe, moedeloos en depressief. Burn-out, ziekteverzuim en overspanning verlammen de zaak nog verder. Remedie: Eén hoger doel. Met heel je hart gaan voor het hogere doel in het hier en nu, vereist dat ieder rouwt om en verwerkt wat er ooit was. Dit kan alleen door het ‘aan te kijken’ en te erkennen. En door alle emoties die er bij horen te ondergaan: woede, verdriet, angst. Voor het begeleiden van rouw- en transformatieprocessen is inzicht in mensen en processen een randvoorwaarde evenals het kunnen vertrouwen op zowel je ratio, je intuïtie, als je hoger weten én er naar handelen. Systemisch Intelligent Leiderschap.

Een bittere pil?
Wordt de soep zo heet gegeten als ze met systemisch intelligent leiderschap wordt opgediend? Ja. Wanneer je destructieve gedragspatronen in emotioneel verwaarloosde organisaties wil doorbreken wel. Excuustruzen en gemaskerde heren en dames zijn niet welkom, want een transformatieproces is geen feest. Kiezen voor de gemakkelijke weg is niet geoorloofd. Zero-tolerance. Het vereist discipline om opnieuw het bestaansrecht van een organisatie op één te zetten, in elk besluit en elke handeling. Hart vóór de Zaak met consequent en consistent handelen. Voorspelbaar. Een essentiële voorwaarde om het Hart ván de Zaak te herstellen. Dan kan er gefeest worden!

Bijsluiter: Consequenties van therapieontrouw
Therapieontrouw (d.i. het niet aan-nemen en niet consequent in-nemen van de bittere pil) leidt onherroepelijk tot onbedoelde negatieve bijwerkingen. Bij hart-van-de-zaak-problemen kan therapieontrouw zelfs leiden tot een zelfdestructieve dynamiek in tegenstelling tot het versterken van het zelf-herstellend vermogen dat de therapie voor ogen heeft. Omdat de factor bewustzijn is toegevoegd. Was men voorheen onbewust handelingsonbekwaam en -verlegen, dan wordt men na consultatie bewust bekwaam of bewust onbekwaam. De keuze voor bestuurders is dus beperkt. Hartverscheurend of Hartverwarmend? Lijdend of Leidend.

In de loop van 2020 verschijnt er een boek over het helende effect van Een Heldere Zaak in irrationele organisaties. Je kunt Een Heldere Zaak volgen via de zakelijke Facebookpagina met vrijwel dagelijks één of meerdere systemische wijsheden ter inspiratie.