Witte vlag: waarom vrede van binnenuit komt…

De Neutraliteit van Vrede
“Waar onwetendheid heerst, is ware vrede onmogelijk” (Dalai Lama)
Zelf ga ik liever voor de optimistische versie: “Waar ‘beter weten’ plaats maakt voor oordeelloos ‘niet-weten’, ontstaat ruimte voor vrede”. Mijn werk vindt over het algemeen plaats in organisaties waar onvrede bestaat. Onvrede over de samenwerking, het personeelsverloop, het verzuim, het resultaat, de erkenning. Veel mensen zijn geneigd om vrede (of het gemis daaraan) te zoeken bij een ander of zelfs te eisen van ‘de tegenpartij’. Ware vrede en tevredenheid is echter alleen te vinden bij jezelf, in jezelf. “Peace comes from within. Do not seek it without (Buddha)”.

Mooie, pittige levensles
Deze pittige levensles kreeg ik zelf in 2009 van een Australiër. Zijn boodschap was: “Neem 100% verantwoordelijkheid voor elk conflict(-je) dat je hebt (gehad) in je leven. Neem contact met hen op en bied -welgemeend- je verontschuldigingen aan”. Dwars door mijn weerstand en koppigheid heen heb ik -na enig tegensputteren- zijn advies opgevolgd, omdat ik kon voelen dat er iets speelde wat met mij te maken had. In een paar weken tijd heb ik schoon schip gemaakt. Hierdoor ontstonden goede en eerlijke gesprekken met alle ‘tegen’-partijen, onder wie voormalige leidinggevenden, collega’s, vrienden. Reacties waren bijzonder fijn: “Dank je wel, maar ik was (ook) een draak in die tijd” of “Ik had het zelf moeilijk in die tijd en was (ook) niet op mijn best” etc. Met veel humor konden we het verleden los laten. Bevrijdend!

Witte vlag
Laatst duidde één van mijn opdrachtgevers me aan als ‘de vrouw met de witte vlag’. Ze bedoelde degene die boven de partijen en álle belangen staat om het hele systeem en haar bestaansrecht (why) te dienen. Een mooi compliment. Verdeeldheid en meestal negatieve, incomplete beelden over elkaar worden vanuit de witte-vlag-positie doorbroken, zodat er stap-voor-stap toegewerkt kan worden naar meer eenheid waarbij diversiteit in het wat en hoe naast elkaar kunnen bestaan in plaats van tegenover elkaar.
Werken aan vrede en tevredenheid betekent ook: “Vermijd populariteit wanneer je vrede wilt” (Abraham Lincoln). Van mij vraagt het helderheid, compassie, het stellen van grenzen en het uitdelen van een stevige spiegel, zoals ik die zelf destijds kreeg van een Australiër in een cursus. Onder een witte vlag dient iedere partij erkend te worden voor hun bijdrage aan het geheel. Én ook dient zichtbaar te worden gemaakt welke (grote) stappen iedere partij uit de aanvalspositie of de dramadriehoek -met slachtoffers, aanklagers en redders- zal moeten nemen. Werken naar vrede kan alleen op vreedzame wijze waarbij er voor iedere partij levenslessen aan het licht komen. Vrede ontstaat niet door elkaar te pleasen en ‘de lieve vrede bewaren’, maar met het onderkennen, erkennen en respecteren van ieders ‘waarheid’ en realiteit.

Helen van diepe wonden
Daar waar onvrede of zelfs oorlog heerst, is er echter vaak sprake van diepe -onzichtbare- wonden die door één of meer van de tegenpartijen is (of lijkt te zijn) aangebracht. Meestal zie je dat daders en slachtoffers elkaars slachtoffer en dader zijn, waardoor men elkaar in een benauwende klem houdt. Wanneer één of liefst beide partijen (maar in ieder geval de meest bewuste), ondanks de hevige emoties, uit deze dynamiek stapt, kan het vredesproces (heling van de verbinding) starten.

Toe werken naar een vreedzame oplossing kan niet zonder het bewustzijn bij elke partij te verruimen door uit te zoomen en boven alle belangen te staan, waardoor de onwetendheid verdwijnt. Feitelijk is het ‘beter weten’ een vorm van onwetendheid, omdat het aan de realiteit van de ander voorbij gaat. Voor het realiseren van vrede is het uitgangspunt van ‘niet-weten’ en onbevooroordeeld zijn noodzakelijk. Door het herdefiniëren van de eigen rol en positie en die van de ander(en) ontstaat er letterlijk ruimte voor overzicht en nieuwe inzichten. Dit in tegenstelling tot praten in cirkelredenaties die men al maanden, jaren, decennia of eeuwen van elkaar hoort.
Zolang iedere partij vast zit in ‘het eigen gelijk’, verhardt de situatie. Transformatie kan alleen ontstaan met een open hart. Wat niet uit het hart komt, kan het hart van een ander niet raken.

“The most valuable possession you can own is an open heart. The most powerful weapon you can be is an instrument of peace” (Carlos Santana).